Jaargang 55, Editie 9, September 2005

Het dagelijks bestuur van Voeks

Rijswijk
Op zaterdag 12 november 2005 organiseert de Bridgeclub Te Werve dit jaarlijkse toernooi dat open staat voor alle Shell-employés, -gepensioneerden en hun huisgenoten. Ook dit jaar zullen wereldwijd honderden paren deelnemen op vele locaties om uit te maken wie in 2005 het beste Shell-bridgepaar is. Aanvang van de wedstrijd om 12.30 uur; locatie clubhuis Te Werve. U kunt zich aanmelden aan de bridgezaal van Te Werve of per e-mail aan de secretaris van BC Te Werve, <vroeijen@wanadoo.nl>. Het inschrijfgeld bedraagt € 6 per paar, aan de zaal te voldoen. De BC Te Werve nodigt u uit om mee te doen en kennis te maken met de moderne scoreverwerking door middel van de Bridgemate.

Prijsvraag (3)

Redactie Voeksnieuws

Feiten & Cijfers en Duurtetoeslagen

	2004	2003	2002	2001	2000	1999	1998	1997	1996	1995
CBS-cijfer	0,8	2,3	3,7	3,5	1,7	1,6	2,1	1,8	1,5	2,2
Duurtetoeslag	0,6**	2,5**	3,7	3,5*	2,0	2,0	2,1	1,8	1,5	2,2
* In april 2001 is er bovendien een extra verhoging van 2,5 % geweest als gevolg van een evaluatie van de duurtetoeslagen over de vijf voorafgaande jaren. ** Het CBS-cijfer in 2003 bleek achteraf 0,2 % te hoog. Dit is in 2004 gecorrigeerd.

Zoals u weet, streeft de Raad van Bestuur van het Pensioenfonds ernaar de pensioenen waardevast te houden, dat wil zeggen aan te passen aan de hand van de stijging van de prijzen volgens de afgeleide consumentenprijsindex voor alle huishoudens. Dat is het getal, zoals gepubliceerd door het CBS, dat de prijsontwikkeling aangeeft van een bepaald pakket goederen en diensten, zonder de invloed van indirecte belastingen of ziektekosten. Bij de besluitvorming door de Raad van Bestuur kunnen de ontwikkeling van de sociale zekerheid, de kosten van de gezondheidszorg, de ontwikkeling van de salarissen bij Shell in Nederland en de financiële positie van het pensioenfonds in aanmerking worden genomen; dit zijn de zgn. “overige factoren”.

Als wij de periode van 1995 t/m 2004 bekijken zien wij dat de toegekende duurtetoeslag twee keer hoger is geweest dan het indexcijfer van het CBS aangaf, in 1999 en in 2000. Voorts is over de periode 1996-2000 achteraf een extra uitkering van 2,5% toegekend, die geëffectueerd is in april 2001. In de periode 2001-2005 is de toegekende duurtetoeslag steeds gelijk geweest aan het CBS-indexcijfer. De “overige factoren” gaven in deze periode kennelijk geen aanleiding tot andere duurtetoeslagen dan volgens de CBS-cijfers.

In 2001 heeft de Raad van Bestuur in een beleidsnota vastgelegd dat er eenmaal in de vijf jaar een evaluatie plaats zal vinden van het duurtetoeslagenbeleid (gemeld in Voeksnieuws 5/2001). In het derde kwartaal van 2005 is weer een evaluatie-exercitie van start gegaan over de periode 2001-2005. De Deelnemersraad participeert in deze evaluatie. Over de uitkomst van deze studie hopen wij u in één van de volgende nummers van Voeksnieuws te berichten.

Ton van der Hoeven, namens de VPC

Nadat in vorige vergaderingen heel wat is gediscussieerd over noodzakelijke en gewenste wijzigingen in Statuten en Huishoudelijk Reglement, is er nu algemene overeenstemming en kunnen deze worden afgerond en ingevoerd. Hierdoor komt er in volgende vergaderingen weer meer tijd vrij voor andere belangrijke onderwerpen, zoals belangenbehartiging en welzijn.

De nieuwe ledenadministratie zal voor het najaar zijn ingevoerd, waardoor secretarissen, ledenadministrateurs en welzijnscoördinatoren sneller en gerichter zullen kunnen werken. Een aangepaste en uniforme financiële rapportage voor de regio’s en het centrale bestuur zal vergelijking en controle overzichtelijker maken. (Komen er toch voorzichtig “performance indicators” om de hoek kijken?) Hopelijk komen de penningmeesters in augustus hierover tot consensus voor definitieve besluitvorming in het HB.

En dan natuurlijk het welzijnswerk: wat en hoeveel willen we, wat kunnen we en hoe passen we ons aan bij veranderende omstandigheden, hoe interesseren we voldoende leden om dit werk te doen. Veel vragen, veel meningen, en toch zal zich een algemene visie uitkristalliseren waar onze welzijnswerkers mee kunnen werken. Binnenkort volgt een bijeenkomst van de regiocoördinatoren met het doel een aangepaste, reële, werkbare visie te formuleren. “De voeten op de grond, de neuzen in dezelfde richting”; met zoveel enthousiaste, regionale welzijnswerkers moeten we tot een algemene consensus kunnen komen. De volgende HB-vergadering meer over dit onderwerp.

Arie van Haren, voorzitter regio Het Zuiden

Ook nu weer doen wij een beroep op de gepensioneerden en UVP’ers die nog geen lid zijn van Voeks om zich als lid aan te melden. Niet alleen stelt dit u in staat om van deze aanbiedingen gebruik te maken met behulp van de Voekspas, daarnaast worden uw belangen op pensioengebied en zorg en welzijn behartigd door een grote groep ex-collega’s die zich met enthousiasme inzetten voor uw belang. Wij doen een beroep op uw solidariteit! Bent u nog geen Voekslid of weet u dit niet zeker? Het feit dat u Voeksnieuws en het 15-Pluskatern ontvangt betekent niet automatisch dat u lid bent! Kijk dan even op uw pensioenafrekening van januari jl. of bel met ons secretariaat, tel. (070) 377 2371 (op werkdagen van 9-12 uur). Is op uw pensioenafrekening van januari geen inhouding gepleegd van €17,50 met als omschrijving “Contributie Voeks”, dan bent u dus geen lid! Vul dan snel de bon in die in het 15-Pluskatern is opgenomen. Voor het jaar 2005 brengen wij dan slechts de helft van de contributie in rekening.

Namens de Commissie Overige Materiële Zaken,
Onno van Buren
Jan Holla

Dat was voor een groot deel te danken aan de voorzitter die weer zijn uiterste best deed om in zijn optreden de associatie levend te houden met Sir Desmond Glazebrook (een karakter uit ‘Yes Minister’: “I was forced to explain that there was nothing I knew about particularly – after all, I’m a banker.”). In voortdurend gevecht met de microfoonknop werd de agenda doorgeworsteld. Vele vragen werden gesteld en ook wel beantwoord. Opvallend was de goed georkestreerde actie van vertegenwoordigers van zgn. fenceline communities uit o.a. de Verenigde Staten, Nigeria en Ierland. Deze hadden met de lokale Shell-leiding geen bevredigende oplossing kunnen bereiken voor de overlast die zij van Shell’s operaties ondervinden, en zochten het dus hogerop. Vergeefs, maar aandeelhouders van geheel andere huize constateerden dat hier toch kennelijk een probleem bestond: een kras op de reputatie van het Shell Report.

Met de elektronische stemprocedure wilde het nog niet goed lukken. De computer liet het zelfs een keer helemaal afweten. Maar ronduit gek was het dat je bij benoemingen van commissarissen (thans ‘niet-uitvoerend bestuurder’ geheten) slechts met ‘ja’ of ‘nee’ kon stemmen op een voordracht van twee personen. Als je dus wilde stemmen op de tweede persoon van de voordracht, moest je ‘nee’ indrukken. Ook al omdat het in twee gevallen om vrouwen ging, was dat niet erg hoffelijk. Maar de voorzitter achtte het zelfs niet nodig om dit onbeholpen gedoe toe te lichten. En moesten we vorig jaar constateren dat de bediende achter de knoppen van het projectie-apparaat niet altijd bij de les was, ook dit jaar kwam het voor dat gegevens van een vorige stemming de geprojecteerde uitslag van de volgende ontsierden. Kennelijk vindt men zoiets niet belangrijk en de notaris zorgt er wel voor dat het goed in het verslag komt.

Wat viel er nu zo tegen? Dat er tijdens de vergadering nauwelijks recht werd gedaan aan het toch historische karakter ervan vanwege het formele besluit tot unificatie met alle, voor velen ook emotionele, implicaties. Niet iedereen had kennis genomen van het interview dat de voorzitter daags tevoren aan Het Financieele Dagblad had gegeven. Dat zouden zijn illustere voorgangers anders hebben aangepakt. Maar dat is nu allemaal geschiedenis. Van belang is de toekomst, en natuurlijk ook wie de volgende ‘sterke man’ (m/v) wordt. Of de Britten al dan niet gewonnen hebben, is niet echt relevant. Want als er één werkelijk multinationaal en multicultureel bedrijf is op wereldschaal, met de begrippen ‘diversiteit’ en ‘inclusiviteit’ hoog in het vaandel, meer dan ooit tevoren, is dat de Koninklijke Nederlandse Shell. Dat merk je wel als je probeert te begrijpen hoe er tegenwoordig gewerkt wordt. En wat zegt een enkele nationale identiteit dan nog?

Resteert nog een probleempje voor onze vereniging, die immers de K van Koninklijke in haar roepnaam voert. En die Koninklijke is niet meer. We moesten die K nog maar een tijdje koesteren, uit eerbied voor het verleden dat ook ons verleden is. Laten we wel het streepje tussen Koninklijke (sinds 1890) en Shell (sinds 1897) weghalen, om te beginnen uit Voeksnieuws. Dan hoeven we dat niet meer uit te leggen aan buitenstanders. Want de Shell is na honderdacht jaar toch nog Koninklijk geworden.

P.K.

De verhuizing betekent voor de medewerkers van het Shell Pensioenfonds wel wat rompslomp. Files, archieven, meubilair en computerapparatuur moeten worden overgebracht. De aansluiting van computerapparatuur op het Shell-netwerk vergt de nodige tijd. Daarom kan het zijn dat u gedurende de eerste paar dagen na de verhuizing enig geduld moet hebben bij vragen die u voorlegt aan de afdeling Pensioenadministratie en –voorlichting.

Het is niet de eerste keer dat het Pensioenfonds verhuist. Vóór de locatie in de Broekpolder was het gevestigd in de Rijswijkse Plaspoelpolder en daarvoor in de Carnegielaan in Den Haag. De reden van de verhuizing is dat het kantoor in de Broekpolder te groot is. De huidige bezetting is te klein voor de 6 etages van het gebouw. In de Churchill Tower worden 2 etages gehuurd, die voldoende ruimte bieden. De bereikbaarheid van het nieuwe kantoor is goed, zowel met eigen vervoer als met openbaar vervoer. Met tramlijn 17 richting Wateringse Veld, rijdt u tot halte ‘In de Bogaard’/Prinses Beatrixlaan.

Adresinformatie: Vanaf 12 september 2005 is het nieuwe bezoekadres: Sir Winston Churchilllaan 366h, 2285 SJ Rijswijk. Het postadres blijft ongewijzigd: Postbus 65, 2501 CB Den Haag.

Onze telefoonnummers veranderen niet: Voor inlichtingen over uw pensioen: (070) 3199388; het algemene telefoonnummer is: (070) 3199200.

Mededeling Shell People Services

De uitgebreide polisvoorwaarden vindt u in de brochure Rechtsbijstandverzekering, maar de belangrijkste voorwaarden uit het arrangement noemen wij alvast:

• Het financieel belang van een zaak moet minimaal € 175 zijn.
• De maximale dekking voor kosten gemaakt door een externe jurist of deskundige bedraagt € 25.000 per gebeurtenis.
• Europadekking voor verkeerszaken wordt werelddekking.
• Geen eigen bijdrage.
• Voor de dekking Consument & Wonen is het geldigheidsgebied groter. Naast Nederland geldt deze dekking ook in België, Luxemburg en Duitsland.
• De Bijzondere Voorwaarden Motorrijtuigen zijn verzekerd in het basispakket Verkeer, Consument & Wonen.

SI-PSES-CH, juni 2005

Nieuwe collectieve regeling i.p.v. het OMS per 1 januari 2006
Zoals al eerder vermeld in de bedrijfsbladen en het Voeksnieuws zal het OMS in het nieuwe zorgstelsel naar alle waarschijnlijkheid niet kunnen blijven voortbestaan. Door Shell Nederland wordt reeds gewerkt aan een nieuwe, collectieve regeling bij een externe verzekeringsmaatschappij. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat het verzekeringspakket van de regeling zoveel als mogelijk gelijk zal zijn aan de huidige verzekeringsdekking van het OMS-pakket. Dit betekent dat in de collectieve regeling afspraken worden gemaakt voor zowel de basisverzekering als een pakket aan aanvullende verzekeringen.

Uw actie voor uw verzekering vanaf 1 januari 2006
Shell Nederland en het OMS-Bestuur zullen ervoor zorgdragen dat u tijdig (d.w.z. vóór 16 december 2005) een polisaanbod van deze nieuwe collectieve regeling in de bus krijgt. Voor alle duidelijkheid: u hoeft op dit moment dus geen actie te ondernemen. Pas bij de ontvangst van het aanbod van de hiervoor bedoelde collectieve regeling wordt van u een (re)actie verwacht.

Informatie
Meer specifieke informatie over het OMS en de nieuwe Shell-regeling in 2006 is in dit stadium nog niet beschikbaar. Van alle toekomstige ontwikkelingen die specifiek voor u als OMS-lid van belang zijn zullen het OMS-Bestuur en/of Shell Nederland u direct op de hoogte brengen. Voor algemene informatie over het nieuwe zorgstelsel verwijzen wij u naar de algemene voorlichtingscampagne van de overheid, o.a. de huis-aan-huisbrochure van VWS. In dat kader kunt u ook terecht op de speciaal hiervoor ingerichte VWS-website www.denieuwezorgverzekering.nl.

Boekbespreking (1)

De uitgever vat het als volgt samen: “Nederlanders kunnen zich geweldig opwinden over Amerikanen: ze zijn luidruchtig en oppervlakkig. Aan de juistheid van deze uitgesproken opinie over onze grootste bondgenoot twijfelen we niet. Toch doen we Amerikanen graag na. We kijken naar hun films, luisteren naar hun muziek, eten fastfood, lopen in jeans en worden langzamerhand – net als zij – veel te dik! Maar wat weten we nu echt over Amerikanen? Hoe voeden ze hun kinderen op? Hoe denken ze over misdaad, seks en drugs? Hoe hard werken ze? Hoe rijk of arm is Amerika eigenlijk? Amerikanen denken vooral aan zichzelf, wil het cliché. Maar waarom zijn er dan in de hele wereld zo veel kerkhoven vol Amerikaanse soldaten? En waarom bestaat er nergens zo veel liefdadigheid als in de VS? Zijn Amerikanen toch een beetje gek? Wellicht zijn er andere verklaringen voor hun malligheden en verbazende tegenstrijdigheden.”

Het boek telt 264 bladzijden en behandelt meer dan 20 thema’s met veel voorbeelden uit de praktijk van alledag. Het is uitgegeven door Balans (ISBN 90-5018-660-2) en kost € 16,50. Van harte aanbevolen.

P.K.

Aan het eind van de vorige eeuw verschenen de herinneringsnotities van veldwerk in het oerwoud van westelijk Nieuw-Guinea in druk, geschreven door Bob van Rossum (‘Met Kompas en Parang’, uitg. L.J. Veen, Amsterdam, 1998, ISBN 90 2045 688 1). En nu zijn de herinneringen aan een rijk geschakeerd geologenleven door Max Cleintuar in druk vastgelegd. Een geologenleven dat, zoals Max stelt, in dienst stond van de grote oliemaatschappij Tridacna - waarin wij zonder moeite Shell herkennen.

Dat leven begint in de vijftiger jaren, na zijn studies in Delft en Leiden en een opleiding bij Shell, met veldwerk in het olierijke gebied van Sumatra, het eiland waarvan de olievoorkomens aan de wieg van de ‘Bataafse’ hebben gestaan. Na verdere training tot ‘wellsite geologist’ bij de Duitse dochter Brigitta wordt hij naar de Algerijnse Sahara gestuurd, om als geoloog bij de boringen de vorderingen te controleren. Er wordt aardgas gevonden - in die tijd, zover van de markt, niet rendabel. Wel is het vermeldenswaard dat Shell recentelijk opnieuw in dat gebied van Timimoun gaat exploreren (zie het zomernummer van Shell Venster!). Nu is gas, zover van de markt, blijkbaar wel rendabel, en profiteert Shell van de ervaringen van een halve eeuw terug. Een illustratie van de lange adem die men nodig heeft bij exploratie naar olie en/of gas.

Het Shell-leven voert Max, soms vergezeld door zijn gezin, naar Oman en zijn ruige gebergte, naar een aantal eilanden voor de westkust van Afrika, naar Cyprus waar de geologie verwantschap vertoont met de Oman Mountains en naar de offshore van de Amazone-delta, waar de operaties bij het boren en ophalen van sedimentkernen niet zonder ongelukken verliepen.

Na al die exotische locaties vindt Max zich terug als chef-geoloog in Parijs, om daarna terug te keren naar het hoofdkantoor in Den Haag. Aan het einde van zijn loopbaan bij Tridacna/Shell participeert Max in een expeditie naar Spitsbergen, voorwaar een waardig besluit als veldgeoloog.

Maar het boek van Max Cleintuar is meer dan een avonturenroman. Het geeft inzicht in het leven als zwervende expatriate, en in de verhoudingen zowel binnen het bedrijf als naar de buitenwereld toe. Het laat zien hoe het gezin zich steeds moest aanpassen aan de snel veranderende omstandigheden, en wat voor een incasseringsvermogen partner en gezin moeten hebben. En ook merk je bladzijde voor bladzijde de sterke band met het bedrijf en de collega’s. Een loyale band die in de onzalige jaren negentig met zijn reorganisaties en stroomlijnexercities een geheel onterechte knauw heeft gekregen bij velen.

Dit boek kan uw bespreker van harte aanbevelen. Voor diegenen onder u die behoren tot de expatriate exploratieclan is er een extra bonus: uit te vlooien wie er verscholen zijn achter de schuilnamen die door Max zijn gebruikt!

R.M.

‘Reizen voor Tridacna’, door Max R. Cleintuar, uitg. Gigaboek, Heerhugowaard, 2005, ISBN 90 8548 049 3

Even bijbabbelen

Toch heeft het wel iets, zo’n stok. In het begin schaamde ik me een beetje voor de buren, maar hun reactie was zo hartelijk dat die schaamte snel verdwenen was. Ik ontmoet in de buitenwereld ook veel respect en bereidwilligheid tot hulp. En dan zijn er nog de kinderen en mijn vriendin die ervoor zorgen dat de nieuwe levensfase dragelijk is.

In Voorburg, waar ik woon, is het stokgehalte vrij hoog. Er zijn verschillende bejaardencentra en een aantal hoge, dure flats waarin de vergrijzing de overhand heeft. Als we elkaar stokstappend tegenkomen, lachen we elkaar bemoedigend toe. Ik zie het nog eens zo ver komen, dat dan één van ons vraagt: ‘Wilt u mijn stok eens proberen?’

Boodschappen doe ik nog zo veel mogelijk zelf. Dat houdt in dat ik met de auto ga (sinds kort is dat er een met een automaat) en dan zo dicht mogelijk bij de te bezoeken winkel parkeer. Tijdens het stukje dat ik dan nog lopen moet, hoop ik geen bekende tegen te komen, want dan dient er een praatje te worden gemaakt en staan doet zeer. Dat ervaar ik ook in de winkels als ik moet wachten. Ik heb me er wel op ingesteld, maar laatst, toen ik bij de groenteboer was, hielp daar een jonge knul die dat kennelijk voor de eerste keer deed. Het duurde allemaal wat lang en toen hij een pond kersen voor me afwoog, was dat eerst te veel, dus hup een handje vol terug, maar nu was het weer te weinig, dus een plukje kersen erbij, doch dat maakte het net weer iets te veel. Op het laatst stond hij met één kersje te jongleren. Inwendig schreeuwde ik: ‘Tjeeeeses man, schiet toch in vredesnaam een beetje op!’ Ik wist me echter keurig te beheersen, ook toen hij daarna een pot abrikozenjam niet kon lokaliseren en mij vroeg: ‘Hoe schrijf je abrikozen in het Engels?’- Apricote’, zei ik ‘maar het staat er in het Hollands op. Vraag maar aan je baas waar die pot staat.’ Dat deed hij braaf en vooral langdurig. Nou ja...

Een buitenlandse vakantiereis maken, zit er momenteel ook niet in. Mijn vriendin en ik hebben een troostrijk alternatief gevonden. We gaan weer, net als verleden jaar, op huizen en dieren passen. Ik heb er al eens een stukje over geschreven. Als lid van de vereniging Holiday Link, die het oppasgebeuren organiseert, zoeken we op een mooi plekje in Nederland een huis uit, waarvan de eigenaars tijdens hun vakantie oppas willen hebben. Dit gaat met gesloten beurzen. We zijn net terug van zo’n oppasbeurt. Een groot huis met een prachtige tuin, waaruit je zo het bos instapt. Bijbehorend een oude lieve hond, twee eigenwijze poezen, twee kippen, een aquarium met tropische visjes en een romantische tuinvijver met wel tien kikkers, twee padden en een stelletje goudvissen. Die moesten allemaal verzorgd worden. Dat deed mijn vriendin. Met plezier. Als flatbewoonster in Amsterdam vindt zij het prachtig zo met dieren te kunnen omgaan. En het huis schoon houden, doet ze er tussen de dierenbedrijven door ook nog bij… Zelf steunde ik haar met goede raad, die meestal niet opgevolgd werd en verdiepte ik me in de bibliotheek en de CD-collectie die het huis rijk was.

Eén keer heb ik zelf de hond uitgelaten. Mijn vriendin had heerlijk gekookt, we hadden er wel wat veel wijn bij gedronken. Daardoor viel zij, tegen de tijd dat de hond voor de laatste keer die dag uit moest, op de bank in diepe slaap. Ik kon het niet over mijn oude hart verkrijgen haar wakker te maken, dus besloot ik het dit keer zelf te doen. De hond had er helemaal geen zin in, hij was zijn mand niet uit te krijgen. Ik pakte daarom een paar hondensnoepjes en liet hem daaraan ruiken. Gelokt door de geur van de snoepjes liet hij zich de tuin in leiden en daarna het hek uit en het bos in. Bij de eerste de beste boom stonden we stil. Hij keek mij aan. Ik gaf hem de snoepjes. Toen keek ik hem aan. Aarzelend lichtte hij een poot op en deed een lange plas. Daarna sjokte hij de tuin in, op weg naar zijn mand. En ik sjokte achter hem aan.

Mr. Jike

Triominosspel
De gevraagde handzame formule voor het hoofdrekenen luidt: 1/6 x (n)(n+1)(n+2). De formule is toepasbaar voor elk talstelsel, vanaf het binaire (2-tallig) t/m het 10-tallig. N geeft in de formule het cijfer van het talstelsel aan.
De winnaar is J. May-de Reus te Hilversum. Hartelijk gefeliciteerd!

Henk Talman

Verreweg de meeste van de nieuwe woorden zijn al een stille dood gestorven (zie mijn willekeurige greep hierboven) of dat lot zal hen binnenkort treffen. Bijvoorbeeld flitsscheiding, de echtscheiding zonder rechterlijke tussenkomst, die na introductie in 2001 nu waarschijnlijk weer wordt afgeschaft. Of plastuit, een uitvinding uit 1999, die vrouwen toch niet zo gebruiksvriendelijk vonden. Daarnaast zij er veel woorden opgenomen die ik niet nieuw noem, omdat ze te direct afgeleid zijn van bestaande begrippen of het gevolg zijn van een naamsverandering. Ik geef u een paar voorbeelden:

• boxenstelsel (het nieuwe belastingsysteem, 1999);
• bamamodel (het nieuwe W.O.-model met bachelor en master, 2000);
• googelen (internetten via de Google-website, 2003);
• stayokay (de nieuwe naam voor de jeugdherberg, 2003).

Er zijn slechts tien woorden waarvan ik verwacht dat het blijvertjes zullen zijn:

• hype (een vals of overdreven verhaal; al wat ouder, maar pas de laatste jaren doorgebroken);
• winstwaarschuwing (vooraankondiging van verwachte tegenvallende winst, 1998);
• spam (ongewenste reclame in e-mailvorm, 1998);
• poederbrief (brieven met antraxpoeder, na 11.9.2001);
• fopduik (vertaling door Evert ten Napel van ‘Schwalbe’, 2002);
• onthanen (oproep van Jeltje van Nieuwenhoven tot minder haantjesgedrag, 2002);
• pafpaal (de nieuwe rookzuil op NS-stations, 2003);
• asobak (grote en hoge terreinwagen of personenauto, 2004);
• duocel (justitiebeleid inzake 2 arrestanten in 1 cel, 2004);
• boerengolf (spel met klompstok en kleine voetbal in weilanden, 2004).

Den Boon en Sanders beperken zich in hun boekjes tot woorden. Over populaire hedendaagse uitdrukkingen is veel meer te vertellen en dat doe ik in mijn volgende stukje. Komt er al een gevoel van urgentie bij u op? Of herkent u u daar nog niet in?…

Frans Lisman
<f.lisman@worldonline.nl>

Flitsen (12)

Tegen het eind van onze vakantie gingen we nog een dagje naar Kingston. Toen ik het centrum naderde wilde ik een groot verkeersplein oprijden, toen Madelon riep: “O kijk eens, die meneer daar.” Ik was juist twee fietsers aan het ontwijken, dus ik zei wat wazig: “Wat voor meneer moet ik zien?” “Die meneer daar ….” en ze wees naar de verkeersagent die midden op het plein op een klein overdekt schavotje constant op zijn schelle fluitje blies en rondzwaaide met een lange witte knuppel om iedereen tot spoed te manen. En inderdaad: dat was ’em. Dat had ze gauw gezien.

Hij zag ons niet. Maar het was ook nog geen lunchtijd.

Eugène Bruigom

Enkele weken geleden zag ik op PBS – de niet-commerciële publieke omroep – een interessant interview met Christopher Hedges, een bekend journalist, auteur en ex-oorlogscorrespondent voor de New York Times. Samengevat zegt hij in dat interview: “Na 9/11 zie je in Amerika met de opkomst van de Christian Right eenzelfde soort fusie van religie en nationalisme die in het Midden-Oosten en op de Balkan leidde tot een gewelddadige desintegratie van de samenleving. Er heerst in deze groep een obsessie met een apocalyptisch einde van de wereld, met het concept van de mannelijke cultus en Christus als wreker. Dit alles lijkt veel meer op despotische of zelfs fascistische ideologieën dan op de boodschap van liefde die volgens mij in de vier Evangelies wordt gepredikt. Ik heb het hier niet over evangelisten als Billy Graham; zij hadden het niet over hel, verdoemenis en geweld, maar over de vreugden van de verlossing. Er zijn in het verleden wel vaker nieuwe christelijke stromingen ontstaan, maar die riepen de mensen meestal op om als individu een meer godvruchtig leven te leiden. Deze keer is het anders: deze groep wil de huidige multi-culturele samenleving omvormen tot een wat zij noemen ‘Christelijke Natie’ met hun normen en waarden, gebaseerd op hun interpretatie van de Bijbel. Dat betekent o.a. geen openbare scholen, geen lessen over evolutietheorieën, een christelijke rechtsspraak, een christelijke economie(!) en een overheid die zich beperkt tot nationale defensie en bescherming van eigendomsrechten. Het gaat om Gods heerschappij over samenleving en regering. Kinderen moeten worden opgeleid in het besef dat ze als christenen zijn gezalfd om te heersen over Amerika en over de rest van de wereld.”

In het interview wordt de door Hedges beschreven stroming aangeduid met Dominionists. Het klinkt allemaal wat extreem, maar er zijn inmiddels wel een aantal enorme ‘rechts-religieuze’ organisaties opgebouwd. In Colorado Springs is een gigantische kerk gebouwd waar werkelijk honderdduizenden mensen in kunnen. De gelovigen zijn strak georganiseerd; aan de basis zijn 1300 cel-groepen, hun leiders rapporteren aan sectiechefs, die rapporteren aan zones, die vervolgens rapporteren aan districten, en Pastor Ted Haggard is hun leider. Daarnaast is deze Pastor ook de President van de National Association of Evangelicals, die met 45.000 aangesloten kerken en 30 miljoen gelovigen een van de grootste religieuze lobbygroepen vormt in Washington D.C.

Een andere organisatie ter plekke is “Focus on the Family”, geleid door James Dobson, evenals Haggard een frequent bezoeker van het Witte Huis. Deze organisatie heeft 1300 personeelsleden met een strakke hiërarchie, stuurt maandelijks 4 miljoen brieven uit, en is te horen in radioprogramma’s in 99 landen met naar schatting 200 miljoen luisteraars. Dobson treedt alleen al in Amerika dagelijks op voor 100 TV-stations. Hij houdt van ferme uitspraken, zoals “voorstanders van het homo-huwelijk zijn net als Nazi’s”, onderzoek aan uit embryo’s verkregen stamcellen is “door de staat gefinancierd kannibalisme”, en hij ondersteunt politieke kandidaten die uitvoerders van abortus willen terechtstellen. Hij heeft de Bush-regering regelmatig gewaarschuwd dat er nu echt een begin gemaakt moet worden met de invoering van zijn extremistische agenda bij zowel de regering als bij de rechtbanken, omdat hij anders de Republikeinse partij niet kan blijven steunen. En Dobson is lang niet de enige; op een recent congres in Orange County, een militant christelijk centrum in Californië, waren meer dan 1600 rechts-religieuze radio- en TV-omroepers bij elkaar. Volgens hun schatting hebben zij met elkaar 141 miljoen luisteraars en kijkers.

Het is duidelijk dat bovengenoemde groepen geen enkele reden hebben om “kerk” en “staat” te scheiden, integendeel, ze zien het liefst een combinatie van de twee, een theocratische staat. Ze zien zichzelf als de ware christenen, en iedere christen die zich meer tolerant opstelt wordt door hen beschouwd als een “nominale christen”. Ze oefenen een grote invloed uit op de Republikeinse partij, en dus op de huidige regering, en er is een enorm spanningsveld ontstaan met de rechterlijke macht die geacht wordt onafhankelijk te zijn. De Republikeinse Senator John Cornyn zei op 4 april jl. niet al te vleiend: “Recente voorbeelden van geweld tegen rechters zijn mogelijk veroorzaakt door publieke woede over politieke beslissingen door rechters die geen rekenschap hoeven af te leggen”. Er zijn inderdaad enkele aanslagen tegen rechters geweest, en je ziet nu steeds meer dat ook hier lijfwachten worden ingeschakeld. De Democraten, die nog steeds ongeveer de helft van de bevolking vertegenwoordigen, zien dit alles met grote zorg aan. Nu er binnen het hoogste federale rechtscollege, het Supreme Court, één of meer vacatures zijn ontstaan, is er een gerede kans dat President Bush het delicate evenwicht door de benoeming van een extreem rechtse kandidaat zal verstoren, zodat een aantal beslissingen uit het verleden, bijvoorbeeld met betrekking tot abortus, mogelijk worden teruggedraaid. Het is wel zo dat je nu ook binnen de Republikeinse partij steeds meer zorg hoort uitspreken, vooral over de religious right, dus het is nog de vraag hoe het allemaal afloopt. Ondertussen is het slecht gesteld met de tolerantie in dit land, en dat kan goed worden geïllustreerd met de volgende uitspraak van de Zuidelijke Baptistendominee Terry Fox: “Tolerantie kan op zich een heel gevaarlijk woord zijn”.

Pim Visser
<pimvisser@nctv.com>

Het Schot bij North Bridge

Gravure door Amos Doolittle van de slag bij North Bridge; links (west) de militia, rechts (oost) de Redcoats

North Bridge nu (in reparatie)

Het begin van de revolutie
De smeulende ontevredenheid ontvlamde op een lentedag, 19 april, in 1775. Onder druk gezet door de regering in Londen besloot de juist benoemde gouverneur-generaal Gage tot een mars naar Concord, 30 km ten westen van Boston, om de wapendepots die, naar men zei, de patriotten daar hadden verborgen op te ruimen. Door misrekening kreeg wat voor de Britten in oorsprong een routine-veldtocht zou zijn geweest, een desastreus einde. In Boston circuleerden er geruchten over de op handen zijnde actie, zodat de wapens en munitie in Concord in alle haast werden verborgen. Zilversmid Paul Revere en leerlooier William Dawes, beiden beroemd gebleven in de geschiedenis, ontsnapten in de avond van 18 april afzonderlijk aan het Britse cordon rond Boston. Vooral Revere's gedurfde rit te paard (‘Brown Beauty’), - hij koos voor een noordelijke route via het aan de overkant van de Charlesrivier gelegen Charlestown -, heeft over de jaren heen sterk tot de verbeelding gesproken. Hoewel Revere uiteindelijk door de Britten werd onderschept, slaagde Dawes erin de kolonisten in Lexington te alarmeren voor de op handen zijnde strafexpeditie.

De slag in Lexington
Diezelfde avond 11 uur waren de Britse Regulars, 700 man sterk, bewapend met musketten en bajonetten, inderdaad afgemarcheerd uit Boston, maar langs een zuidelijke route. Het kwam tot een conflict in Lexington om ongeveer half zes de volgende morgen. Een Amerikaanse militie, 77 man sterk onder kapitein John Parker, stond opgesteld in twee rijen op de Common, een soort weide middenin het dorp (nu de ‘Lexington Green’), en versperde de voorhoede van de Regulars onder majoor John Pitcairn symbolisch de weg. De militie gaf wel gevolg aan de order om zich te verspreiden, maar naar het schijnt zonder haar wapens af te leggen. Naar de heersende overlevering werd zij plotseling onder vuur genomen, waardoor acht man het leven lieten. De Regulars vervolgden daarop ongehinderd hun weg naar Concord, maar het nieuws van de schietpartij had zich als een lopend vuurtje verspreid in de omgeving. Als gevolg haastten zich nog veel meer militiemannen (waaronder ook ‘20 militia men of color’, zoals veelal gerapporteerd wordt) richting Concord.

Concord: De slag bij North Bridge
Om 7 uur 's ochtends bereikten de Regulars Concord. Hun aanvoerders, luitenant-kolonel Smith en majoor Pitcairn, verkenden de omgeving vanaf de 'Old Hill Burying Ground' (1677) in het oude centrum achter de kerk. Zij zonden eenheden uit in diverse richtingen, en gaven bevel tot systematische huiszoeking naar wapens en munitie. Als strategisch bruggehoofd werd onmiddellijk 'North Bridge' bezet, een kleine brug (33 m) over de smalle Concordrivier, één km ten noorden van het dorp. Een lokale militie van ongeveer 400 man was uitgeweken naar Punkatasset Hill, gelegen vlak ten noorden van die brug. Om half tien steeg er plotseling rook op uit het dorp, naar achteraf bleek omdat de Britten gevonden militaire voorraden verbrandden. De militie dacht echter dat zij de huizen in brand staken, en verliet de heuvel op weg naar de brug. De Britten trokken zich voorzichtigheidshalve terug tot aan de brug, daarna stelden zij zich op aan de (oostelijke) overkant. Toen de militie begeleid door tamboers en pijpers doormarcheerde, - zij was onder orders nooit als eerste te vuren -, gaven de Britten vuur. Eerst in de lucht, daarna richtten zij op de militie, waarop twee Minutemannen dood neervielen. Toen sprong, zo wordt verhaald, militie-aanvoerder majoor John Buttrick naar voren, en gaf het beroemd geworden commando: "FIRE, FELLOW SOLDIERS, FOR GOD'S SAKE FIRE!" (Schiet, medesoldaten, in Godsnaam schiet!). Hierop, voor het eerst in de geschiedenis, vuurden Amerikanen een salvo af dat gericht was op Britse soldaten. Het moment werd later literair vereeuwigd in zijn Concord-hymne (1835) door de transcendentalist-filosoof Ralph Waldo Emerson ("The shot heard round the World" - "Het schot dat over de gehele wereld werd gehoord"). Bij de brug werden in ieder geval twee Britse soldaten op slag gedood, zij liggen daar nu nog begraven. Verschillende andere Britten werden gewond, waarop zij zich - één op vier in de minderheid - schielijk terugtrokken naar het centrum van Concord. Daar verzamelden zij zich in de Wright Tavern (1747), die nu nog bestaat, om hun gewonden te verzorgen en op krachten te komen voor de terugtocht naar Boston.

De weg naar North Bridge

Meriam’s House op Meriam’s Corner: Begin van de Battle Road, vanwaar de ‘running skirmish’ begon. Dit is één van de oudste huizen in Concord, mogelijk van vóór 1650.

De "Battle Road"
De tocht terug naar Charlestown bij Boston over 16 mijl (26 km), die om ongeveer 12 uur 's middags begon, staat nu bekend als de ‘running skirmish’ (rennende schermutseling), omdat de Britten voortdurend beschoten werden door militia en burgers die van welgeteld 27 dorpen langs de route waren komen toestromen. Zo telde het militieleger uiteindelijk 3500 man, tegenover 1700 Regulars nadat deze onderweg versterking hadden gekregen uit Boston. De Regulars werden om half één eerst onder vuur genomen bij Meriam's House - nog bewaard gebleven - even buiten Concord. De battle road, vlak langs de huidige weg 2A, slingert zich door een zacht glooiend landschap met legio mogelijkheden voor hinderlagen, maar is nu wel meer bebost dan toen. De gehele schermutseling is in detail gedocumenteerd met plaatsen als Meriam's Corner, Samuel Brook's House, Bloody Angle, de Hartwell Tavern, het huis van kapitein William Smith, de plaats waar Paul Revere door de Britten werd gevangen genomen, enz.enz. Waar volgens de overlevering iets bijzonders is gebeurd, is dit ter plaatse aangegeven. Een bezoek aan Concord is zo een logisch vervolg op het aflopen van de zgn. Freedom Trail in Boston zelf, die daar ook leidt langs een groot aantal historische plaatsen. De Britse verliezen bij terugkeer om 10 uur 's avonds in Boston bedroegen 73 doden, 174 gewonden en 26 vermisten, die van de kolonisten resp. 49, 41 en 5. Onmiddellijk hierna werden de Britten in Boston belegerd door een militie die zich van heinde en verre had verzameld. De latere president George Washington werd benoemd tot bevelhebber van dit zogenaamde Continentale Leger. De revolutie zou nog acht jaar duren, waarna Amerika bij het Verdrag van Parijs zijn onafhankelijkheid verkreeg (1783).

Battle Road tussen Concord en Lincoln

Toerisme
Het best bewaarde (eerste) gedeelte van de Battle Road wordt nu veel gebruikt door wandelaars, fietsers en joggers. De afstand van North Bridge via het centrum van Concord tot het ‘Minute Man Museum’ in Lincoln is ca. 10 km. Men kan natuurlijk ook direct naar dit museum rijden (Scenic Route 2A), waar gratis filmvoorstellingen worden gegeven over de historie van de veldtocht. Per auto of touringcar (of trein) kan men dan apart North Bridge bezoeken en de excursie op die wijze bekorten. Omdat Concord honderd jaar later het intellectuele centrum werd van de transcendentalistische beweging (Emerson, zie hierboven), zijn er ook veel andere bezienswaardigheden, waarover u zich ter plaatse kunt laten inlichten. Terzijde: De transcendentalisten vereerden de Natuur en geloofden in het 'Goede van de Mens', waarschijnlijk een reactie op de pessimistische instelling van de oorspronkelijk puriteinse kolonisten. Concord heeft een klein gezellig stadscentrum met bibliotheek, café's, winkels en restaurants, waaronder de befaamde ‘Colonial Inn’ (uit 1716). De mooiste tijd voor een bezoek, ook aan Lexington, is meestal begin oktober, wanneer de herfstkleuren in volle pracht zijn, zoals overal elders in New England.

Voor wie meer wil weten, bestaat een uitgebreide literatuur, waaronder: The Lexington-Concord Battle Road; Hour by Hour Account, Concord Chamber of Commerce, 1976; Historic Concord and the Lexington Fight, Allen French, 1992 ; The Battle Road: Expedition to Lexington and Concord, Charles H. Bradford, 2000.

Harry Kleyn
<Hkleyn1985@aol.com>

Reünie KSEPL/SIEP verplaatst

Wim Mulder, Bram de Groen en Bart Tent

Onlangs bij een middagbridgedrive maakten 4441 verdelingen de dienst uit. Vaak moeilijk te bieden, maar het onderstaande spel was een snoepje.

Z/NZ
	♠ A B 7 6 ♥ H V 7 2 ♦ H B 10 8 ♣ A
♠ H 9 8 ♥ B 8 3 ♦ 6 3 2 ♣ 10 9 4 2	Noord West Oost    Zuid	♠ V ♥ A 10 5 ♦ V 9 7 5 4 ♣ V B 8 7
	♠ 10 5 4 3 2 ♥ 9 6 4 ♦ A ♣ H 6 5 3

Het biedverloop was als volgt:

Z	W	N	O
pas	pas	1♦	pas
1♠	pas	4♣1)	pas
4♦2)	pas	4♥2)	pas
4♠3)	allen passen

1) “splinter” – betekent klaveren singelton of renonce en goede schoppensteun
2) 1e of 2e controle
3) met mijn zeven punten en matige schoppen is het zo wel genoeg
Uitkomst ♥3 voor vrouw en aas. Oost vervolgt met ruiten voor de aas van zuid.

Goede beslissing om niet verder te gaan. Er gaan in ieder geval een schoppen en een harten verloren. De klaverenverliezers in zuid moeten we proberen te lozen op de ruiten van noord. Eerst maar troef trekken, niet experimenteren: ♠A spelen en schoppen na werkt als deze kleur 2-2 zit of als er onder de aas een honneur valt. Onder de aas valt inderdaad de vrouw en we gaan door met een kleine troef voor de 10 en west speelt dan schoppen na voor de boer. Ziet u dat als u in de tweede slag schoppenboer legt, dat u een slag meer verliest door de H9 bij west?

Op ♦H verdwijnt een kleine harten in zuid en daarna komt ♦B, als oost de vrouw speelt troeven we in zuid en gooien later een klavertje af op ♦10, als bij oost de vrouw niet verschijnt lozen we direct een klavertje – we mogen nog een slag verliezen. De laatste kleine klaver kan getroefd worden met de laatste troef in noord. Zoals het spel ligt was het dus 4♠ + 1.

Henk Mentink
<henkgmentink@cs.com>

Voekskronkel

De oplossing van Voekskronkel V-003 luidt:
Horizontaal: 1 collier; 6 schraal; 9 islam; 10 uitmars; 11 afmaken; 13 oksel; 16 eettent; 17 ezeltje; 18 opper; 20 taaipop; 22 zeeland; 24 nacht; 28 spannen; 30 heidens; 33 netto; 34 vleugel; 35 rollade; 37 tikkamp; 38 elite.
Verticaal: 1 clubgeest; 3 latent; 4 risotto; 5 close-up; 6 smaller; 7 afkortzaag; 8 lengte; 12 malende; 15 lekspanning; 19 naslagwerk; 21 pannenlap; 23 dagschema; 25 cartoon; 26 theorie; 27 sik; 28 servet; 31 extase. Voeksbalk V-003: Er loopt een streep door.

Het aantal letters E bedraagt 29 (en 30 met de E van VOEKS). Onder de vele goede oplossingen heeft onze kleinzoon Corné de volgende winnaars uit de prijzenpot gehaald:
W.P.J. van Dooren, Den Haag
G.G.J. Alfrink, Lelystad
J.M. Goppel, Beekbergen
Van harte gefeliciteerd en tot de volgende Voekskronkel maar weer.
P.S.: 37 Horizontaal, van de oplossing TIKKAMP zegt Van Dale: vakantiekamp waar men zich bezighoudt met het opschonen van natuurgebieden onder supervisie van Staatsbosbeheer. Dat weten we dus ook weer....!

Peter Visser

Nieuwe opgave:

Horizontaal: 1 Aan die zijde staat de officier (7); 6 Kost de eerste tik (7); 10 Welriekende ronde toegang (5); 11 Exploderende vrucht (7); 12 Klok de arbeid van zestig minuten (7); 13 Toiletgerief (5); 14 Een tik van Engelse huisdieren (4); 15 Daar zijn we niet voor (4); 18 Brandstof van bijzondere kwaliteit (5); 22 Een vat achter de duinpan is aanstekelijk (6); 24 Aan de andere zijde een klinkerdief (6); 28 Touw waarmee 'k Adams zoon vastbind (5); 31 Larve uit een Brabantse plaats (4); 32 Het Friese water omsluit BB op haar laagste punt (4); 37 Als je zo schrikt ontplof je (5); 38 Heeft steeds het laatste woord (7); 39 Aandoenlijk in 'n kopje thee (7); 41 Organische delen van stand (5); 42 Vloerbedekking op een schip? (7); 43 Hieruit gesproken levert veelal onzin op (7).
Verticaal: 1 Kledingstuk voor een bepaalde bui (8); 2 Bergruimte (6); 3 Verlies het vet niet uit het oog! (5); 4 Verwenste vogel (7); 5 Leer om schoon te maken (7); 6 Lijntrekker die een krant maakt (7); 7 Eigenzinnig deel van het jaar (5); 8 Denkbeeldige gordel om de hond uit te laten (10); 9 Een kind hiervan is altijd de klos (8); 17 Snel bevroren knolletje (5); 19 Bij een spelletje slaat men het ongekleed dood (5); 21 Bergplaats voor een knuppel? (10); 25 IJzeren blok in je oor (8); 27 In de struik klonk een Spaanse kreet van een verwarde vogel (8); 28 Die vogel hoort niets (7); 29 Erop liggend lijken ze te kaarten (8); 30 Een noot met pluimen over de andere boeg gooien (8); 33 De koerier dient zich te verwijderen uit de kroeg! (6); 34 Met bier en een klein rokertje (5); 35 Kwajongen aan een vleugel (5).