Vereniging van Oud-Employés der "Koninklijke/Shell"

Regio Den Haag

banner regio denhaag 1 rounded

logo vitaal dhDe 20 meest recent gepubliceerde artikelen in de categorie Den Haag-VITAAL staan op deze pagina. De regelmatig georganiseerde uitstapjes of lezingen staan ook vermeld in de Agenda.

Klik hier voor de informatie in de Agenda.

Voor een algemene beschrijving van een activiteit klik in het menu rechts.  

Een nieuw jaar nieuwe kansen!
Vervolg lezing over Portolaankaarten vindt nu plaats op:

  • Datum: woensdag, 12 februari 2020
  • Aanvang: 14:00 uur
  • Locatie: Paviljoen Te Werve, Huys de Wervelaan 110 Rijswijk. Ingang Landgoed naast de Rijswijkse Schouwburg

aanmelden knop

Oud collega Roel Nicolai promoveerde in maart 2014 aan de Universiteit van Utrecht. Hij toonde aan,  dat de oudst, bekende portolaankaart herkomst einde 13de eeuw veel verder terug in de tijd lag. Wie de kaarten dan wel maakte blijft een intrigerend raadsel!  

Oktober 2017 gaf hij zijn 1ste lezing op Te Werve. In de tussenliggende periode heeft hij  zijn onderzoek voortgezet en een interessante nieuwe ontdekking gedaan. 

De raadselachtige vorm van Afrika op 16e eeuwse Portugese zeekaarten Roel Nicolai (of dr. ir. Roel Nicolai) 

In de tweede helft van de 15e eeuw ondernam Portugal een groot aantal ontdekkingsreizen langs de Afrikaanse kust, die uiteindelijk leidden tot Vasco da Gama’s reis naar India en de vestiging van de Portugese basis in Goa. De Portugezen introduceerden daarbij een nieuwe manier van navigeren, gebaseerd op het bepalen van de geografische breedte. Dit vond zijn weerslag in een nieuw type zeekaarten, waarop deze breedtewaarnemingen waren verwerkt. De beroemdste van deze nieuwe kaarten was de zgn. “Cantino Planisfeer”, een wereldkaart waarop van west naar oost delen van de kust van het nieuw ontdekte Brazilië, Afrika, India en en Zuid-oost Azië  waren afgebeeld. Met name de zeer realistische vorm van Afrika wordt regelmatig in cartografisch-historische literatuur aangehaald als lichtend voorbeeld van de voortuitgang behaald door de nieuwe astronomische navigatie.

kaart portolaan

Echter, een gedetailleerde geometrische analyse van de Afrikaanse kustlijnen op deze en andere kaarten uit de betreffende periode toont aan dat hun nauwkeurigheid en vorm onverenigbaar zijn met de nieuwe Portugese wijze van navigeren. De weergave van Afrika op deze kaarten kan niet het resultaat zijn van Portugese metingen uit deze periode. De analogie met de portolaankaarten van de Middellandse Zee, waarover een lezing is gehouden op Te Werve op 19 october 2017, is buitengewoon sterk en de veronderstelling is daarom gerechtvaardigd dat de weergave van Afrika op 16e eeuwse Portugese kaarten gebaseerd is op oudere kaarten die onderdeel vormden van het veronderstelde corpus van kaarten waarop ook de portolaankaarten van de Middellandse Zee zijn gebaseerd. Door wie en wanneer zowel de Middellandse Zee als het Afrikaanse continent dan wel zijn gekarteerd is tot op heden een raadsel.