Vereniging van Oud-Employés der "Koninklijke/Shell"

Regio Het Zuiden

DSC03130kleinKlik op foto's voor wat foto’s & film

Op woensdag 11 december brachten zo’n 60 VOEKS leden een bezoek aan de voormalige Koepel gevangenis in Breda.  We verzamelden ons bij de bowling naast de Koepel waar we een eenvoudige lunch gebruikten.  Daarna bezochten we het imposante Koepel gevangenis complex. Het gevangenis-complex werd in 2001 aangewezen als nationaal monument en huisvestte tot 2013 een vrouwengevangenis. De vrouwen werden overgebracht naar de instelling Ter Peel in Horst aan de Maas. In dat jaar werd aangekondigd dat de hele gevangenis zou worden gesloten vanwege bezuinigingen op de begroting. De eerste afdeling werd gesloten in 2014 en het hele complex sloot zijn deuren begin 2016. Vanaf 2018 wordt het gebouw gebruikt voor evenementen [zie bijvoorbeeld https://prisonescape.nl/breda/].

Onder leiding van een drietal zeer enthousiaste gidsen werden we rondgeleid door de verschillende delen van het complex waarbij we onder meer de kapel, de verschillende lucht plaatsen, de rechtbank en tenslotte de imposante koepel te zien kregen.

De Koepelgevangenis werd gebouwd van 1882 tot 1886, als onderdeel van een drietal koepel gevangenissen. De andere twee staan in Arnhem en Haarlem. Het bijzondere aan dit type gevangenis is dat het werd gebouwd als een panopticon, van het griekse woord  voor alles ziende – panoptes. Hierdoor konden de bewakers de gevangenen vanuit het midden van het gebouw continu bewaken. In 1995 is in de koepel een ronde douchetoren opgetrokken, met een mantel van glazen bouwstenen. De koepel heeft een diameter van 63 meter en is bijna 38 meter hoog.  Het bevat in totaal 204 cellen, gelijk verdeeld over de begane grond en de drie verdiepingen. De cellen, met een oppervlak van ongeveer 11 vierkante meter, zijn trapeziumvormig. De breedte bij de deur bedraagt ongeveer 2,50 meter en bij het raam 2,90 meter, terwijl de diepte 4 meter is.

De bekendste gevangenen uit de Koepel waren de Drie van Breda (eerder Vier, later Twee van Breda). Dit waren Duitse oorlogsmisdadigers die een levenslange gevangenisstraf uitzaten en zij  waren de laatste Duitse oorlogsmisdadigers die in Nederland vastzaten. Het waren Willy Lages (vrijgelaten in 1966, overleden in 1971), Joseph Kotälla (overleden in 1979), Ferdinand aus der Fünten en Franz Fischer (beiden kort na de vrijlating overleden in 1989).

Na de rondleiding werd onder het genot van een versnapering nog even nagepraat aan de bar van de bowling waarna iedereen voldaan en aanzienlijk wijzer naar huis terug keerde.

SAM 5208klein

© Verslag Peter Verhulst en foto's Peter Verhulst, Rik de Boer, Walter Hendricks, Ijzebrand Wit en Jac Schoonen